Arrow right Arrow right Arrow right Phòng LAB thí nghiệm sinh-hóa học cần đạt tiêu chuẩn gì?

Phòng LAB thí nghiệm sinh-hóa học cần đạt tiêu chuẩn gì?

25/12/2025 | 15:18 Kiến thức

PHÒNG LAB THÍ NGHIỆM SINH-HÓA HỌC CẦN ĐẠT TIÊU CHUẨN GÌ? PHÂN TÍCH CHUYÊN SÂU TỪ RAYGEN VIỆT NAM

 

Tầm Quan Trọng Của Tiêu Chuẩn Phòng LAB Trong Nghiên Cứu Khoa Học

 

Trong kỷ nguyên khoa học công nghệ phát triển vượt bậc, phòng thí nghiệm hóa sinh và phòng thí nghiệm sinh học đóng vai trò là trái tim của mọi nghiên cứu, từ y học, dược phẩm đến nông nghiệp và môi trường. Tuy nhiên, tính chất phức tạp và nguy cơ tiềm ẩn của các vật liệu sinh-hóa đòi hỏi mọi cơ sở nghiên cứu phải tuân thủ những nguyên tắc nghiêm ngặt.

Tại RAYGEN VIỆT NAM, chúng tôi hiểu rằng chất lượng của kết quả nghiên cứu bắt đầu từ chính chất lượng của cơ sở vật chất. Do đó, việc nắm vững và áp dụng chính xác các tiêu chuẩn phòng lab không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là cam kết đạo đức về an toàn và độ tin cậy. Vậy, một tiêu chuẩn phòng lab sinh-hóa học quốc tế và trong nước cần bao gồm những yếu tố cốt lõi nào? Chúng ta hãy cùng đi sâu vào phân tích chuyên môn.

Cơ Sở Pháp Lý Và Các Tiêu Chuẩn Quốc Tế Cốt Lõi

 

Việc xây dựng phòng thí nghiệm sinh học hay hóa học đều phải dựa trên các khung pháp lý và tiêu chuẩn quốc tế đã được công nhận rộng rãi. Các tiêu chuẩn này cung cấp khuôn khổ để đảm bảo an toàn, chất lượng và khả năng so sánh kết quả trên toàn cầu.

 

Hệ thống Tiêu chuẩn An toàn Sinh học (Biosafety Levels - BSL)

 

Đứng đầu danh sách các tiêu chuẩn phòng lab sinh học là Hệ thống BSL. Đây là hệ thống phân loại mức độ an toàn dựa trên loại vi sinh vật được thao tác.

  • BSL-1: Dành cho các tác nhân không gây bệnh hoặc nguy cơ thấp.

  • BSL-2: Dành cho các tác nhân gây bệnh vừa phải (ví dụ: một số chủng cúm, HIV). Yêu cầu thêm các tủ an toàn sinh học (Biosafety Cabinet - BSC) và đào tạo chuyên sâu.

  • BSL-3: Dành cho các tác nhân có khả năng gây bệnh nghiêm trọng, lây lan qua đường hô hấp (ví dụ: virus lao, SARS-CoV-2). Yêu cầu kiểm soát chặt chẽ luồng không khí, hệ thống thông gió một chiều.

  • BSL-4: Mức độ cao nhất, dành cho các tác nhân nguy hiểm chết người chưa có vắc-xin hoặc phương pháp điều trị. Đây là mức tiêu chuẩn phòng lab cực kỳ hiếm gặp và đòi hỏi thiết kế cách ly hoàn toàn.

 

Tiêu chuẩn Thực hành Tốt (GLP/GMP/GCP)

 

  • GLP (Good Laboratory Practice): Đặc biệt quan trọng đối với các phòng thí nghiệm hóa sinh tham gia vào các nghiên cứu phi lâm sàng. GLP đảm bảo tính toàn vẹn và độ tin cậy của dữ liệu.

  • ISO/IEC 17025: Tiêu chuẩn Quốc tế về Năng lực của các phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn. Đây là thước đo uy tín cho bất kỳ phòng thí nghiệm sinh học hoặc hóa học nào muốn chứng minh năng lực kỹ thuật của mình (Xem thêm: [Liên kết ngoài tới ISO 17025]).

Chuyển tiếp đến phần kỹ thuật, việc tuân thủ các tiêu chuẩn trên cần được cụ thể hóa bằng các yêu cầu chi tiết về thiết kế, cơ sở hạ tầng và thiết bị.

Các Yêu Cầu Kỹ Thuật Chuyên Sâu Về Thiết Kế Cơ Sở Vật Chất

 

Để đạt tiêu chuẩn phòng lab quốc tế, thiết kế cơ sở vật chất phải được tối ưu hóa cho mục tiêu an toàn và hiệu quả.

 

Hệ Thống Thông Gió và Áp Suất Không Khí

Hệ thống HVAC (Heating, Ventilation, and Air Conditioning) là linh hồn của tiêu chuẩn phòng lab.

Yêu cầu Kỹ thuật Cốt lõi Tác động đến Tiêu chuẩn Phòng Lab
Áp suất Âm (Negative Pressure) Bắt buộc đối với khu vực chứa hóa chất độc hại và khu vực BSL-3. Áp suất âm đảm bảo không khí luôn bị hút vào trong, ngăn ngừa ô nhiễm thoát ra ngoài môi trường làm việc chung.
Tốc độ Lưu thông Không khí Thường yêu cầu từ 6 đến 12 lần thay đổi không khí mỗi giờ (ACH) để loại bỏ hơi hóa chất và tác nhân sinh học.
Bộ lọc HEPA Bắt buộc tại các vị trí xả khí của tủ BSC (Biosafety Cabinet) và các phòng BSL-3/BSL-4 để lọc sạch vi sinh vật trước khi thải ra môi trường.

Vật Liệu và Kết Cấu Xây Dựng

Vật liệu sử dụng trong phòng thí nghiệm hóa sinh phải chịu được ăn mòn hóa học và dễ dàng khử khuẩn.

  • Mặt bàn thí nghiệm: Sử dụng vật liệu Phenolic Resin, Epoxy Resin hoặc thép không gỉ.

  • Sàn và Tường: Phải liền mạch, không có khe hở, kháng hóa chất và có khả năng chống thấm để dễ dàng vệ sinh, đạt yêu cầu nghiêm ngặt của tiêu chuẩn phòng lab y tế.

 

Khu Vực Rửa Khẩn Cấp (Emergency Facilities)

Mọi tiêu chuẩn phòng lab đều nhấn mạnh tầm quan trọng của thiết bị khẩn cấp, bao gồm:

  • Bồn rửa mắt khẩn cấp (Eyewash Station): Phải được lắp đặt trong vòng 10 giây di chuyển từ khu vực nguy hiểm.

  • Vòi tắm khẩn cấp (Safety Shower): Để xử lý trường hợp tiếp xúc hóa chất trên diện rộng.

 

Quản Lý Chất Thải Nguy Hại: Điểm Nhấn Của Phòng Thí Nghiệm Hóa Sinh

 

Một trong những thách thức lớn nhất của phòng thí nghiệm hóa sinh là quản lý chất thải nguy hại. Việc phân loại, thu gom và xử lý chất thải cần tuân thủ Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia (QCVN) về môi trường và an toàn.

  • Phân loại: Chất thải phải được phân loại rõ ràng thành: lây nhiễm, sắc nhọn, hóa chất, phóng xạ (nếu có) và chất thải thông thường.

  • Vận chuyển và Lưu trữ: Sử dụng các thùng chứa chuyên dụng, có dán nhãn cảnh báo rõ ràng, và lưu trữ tạm thời tại khu vực biệt lập, có kiểm soát nhiệt độ.

RAYGEN VIỆT NAM khuyến nghị tham khảo thông tư 36/2015/TT-BTNMT và các văn bản hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường để đảm bảo quy trình xử lý chất thải sinh-hóa đạt chuẩn.

 

Vai Trò Của Con Người và Quy Trình Vận Hành

Thiết kế đạt chuẩn chỉ là một nửa câu chuyện; nửa còn lại nằm ở quy trình và con người, chúng ta cùng tìm hiểu về cai trò của người vận hành ảnh hưởng thế nào đến quá trình:

Quy Trình Vận Hành Tiêu Chuẩn (SOPs)

Mỗi phòng thí nghiệm sinh học hoặc hóa học phải có các Quy trình Vận hành Tiêu chuẩn (SOPs) chi tiết cho mọi thí nghiệm, thiết bị và quy trình an toàn. SOPs giúp đảm bảo sự nhất quán và giảm thiểu rủi ro vận hành, là yếu tố không thể thiếu để duy trì tiêu chuẩn phòng lab.

 

Huấn Luyện và Đánh Giá Định Kỳ

Tất cả nhân viên làm việc trong phòng thí nghiệm hóa sinh phải được huấn luyện định kỳ về an toàn hóa chất, sinh học, phòng cháy chữa cháy và quy trình ứng phó sự cố. Sự nghiêm túc trong huấn luyện là thước đo quan trọng cho sự cam kết về tiêu chuẩn phòng lab của đơn vị.

 

Kết Luận: Xây Dựng Tương Lai Khoa Học Cùng RAYGEN VIỆT NAM

 

Việc đạt được tiêu chuẩn phòng lab không chỉ là việc lắp đặt thiết bị hay tuân thủ một danh sách kiểm tra. Đó là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ vào cơ sở vật chất, công nghệ, và yếu tố con người.

Với kinh nghiệm chuyên sâu trong tư vấn và cung cấp giải pháp thiết bị cho hàng trăm phòng thí nghiệm sinh học và hóa học hàng đầu, RAYGEN VIỆT NAM tự hào là đối tác đồng hành cùng các đơn vị nghiên cứu. Chúng tôi cam kết mang đến những giải pháp thiết kế, lắp đặt và vận hành đáp ứng những tiêu chuẩn phòng lab khắt khe nhất, từ BSL đến ISO 17025.

Hãy để RAYGEN VIỆT NAM giúp bạn xây dựng một môi trường nghiên cứu an toàn, hiệu quả, và đạt đẳng cấp quốc tế!

Quay lại