Cửa và cửa sổ phòng sạch: Tiêu chuẩn, thiết kế và thi công

15/01/2026 | 11:58 Kiến thức

1. Khái niệm và vai trò của cửa và cửa sổ phòng sạch

1.1. Định nghĩa

Cửa phòng sạch và cửa sổ phòng sạch là các thiết bị chuyên dụng được thiết kế để ngăn cách và kết nối các khu vực khác nhau trong một phòng sạch. Chúng phải đảm bảo độ kín khí tuyệt đối, ngăn chặn sự rò rỉ áp suất và sự xâm nhập của các hạt bụi, vi sinh vật từ môi trường bên ngoài hoặc từ khu vực có độ sạch thấp hơn.

1.2. Vai trò quan trọng

Ngăn bụi và vi sinh xâm nhập: Với gioăng cao su đặc biệt và cấu trúc kín khít, cửa phòng sạch là rào cản vật lý hiệu quả, ngăn chặn các tác nhân gây ô nhiễm.
Duy trì áp suất dương/âm: Cửa và cửa sổ đạt chuẩn giúp duy trì áp suất chênh lệch cần thiết (thường 5-15 Pa), đảm bảo luồng khí sạch luôn được kiểm soát.
Hỗ trợ quan sát: Cửa sổ quan sát cho phép giám sát quy trình sản xuất bên trong mà không cần mở cửa, giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm.
Đảm bảo luồng di chuyển: Hệ thống cửa được bố trí hợp lý giúp nhân viên và vật liệu di chuyển một cách khoa học, tuân thủ các quy định về luồng một chiều.

2. Các loại cửa phòng sạch

2.1. Cửa swing (cửa bản lề)

Đây là loại cửa phòng sạch phổ biến nhất, mở ra một hoặc hai chiều. Cửa swing dễ lắp đặt, vận hành và có độ kín khít cao nhờ hệ thống gioăng xung quanh khung.

2.2. Cửa sliding (cửa trượt)

Loại cửa này thích hợp cho những khu vực có không gian hẹp, không thể mở cửa theo kiểu bản lề. Cửa trượt hoạt động trên ray, giúp tiết kiệm diện tích và thường được sử dụng trong các khu vực lưu thông vật liệu.

2.3. Cửa interlock (khóa liên động)

Đây là một hệ thống gồm hai hoặc nhiều cửa được kết nối với nhau, chỉ cho phép một cửa mở tại một thời điểm. Cửa interlock phòng sạch đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong các khu vực airlock, nơi cần duy trì chênh lệch áp suất tuyệt đối để ngăn chặn ô nhiễm chéo.

2.4. Cửa cuốn nhanh (rapid roll-up door)

Thường được dùng ở các khu vực vận chuyển lớn, nơi có xe nâng, pallet ra vào thường xuyên. Loại cửa này có tốc độ đóng/mở nhanh, giúp giảm thiểu thời gian cửa mở, hạn chế tối đa sự thất thoát áp suất.

2.5. Cửa tự động

Sử dụng cảm biến hoặc công tắc chân để mở cửa tự động, giúp giảm thiểu việc tiếp xúc tay, phù hợp với các khu vực yêu cầu vệ sinh cao, nơi nhân viên mang găng tay hoặc đang bận tay với vật liệu.

3. Các loại cửa sổ phòng sạch

3.1. Cửa sổ quan sát (observation window)

Là loại cửa sổ phòng sạch phổ biến nhất, thường được làm từ hai lớp kính cường lực dán kín vào khung panel. Mục đích chính là cho phép quan sát các hoạt động bên trong mà không làm ảnh hưởng đến môi trường sạch.

3.2. Cửa sổ pass-through (pass box window)

Đây là một bộ phận của pass box (thiết bị trung chuyển vật liệu), giúp người bên ngoài và bên trong phòng sạch có thể nhìn thấy và truyền vật liệu qua lại mà không làm thay đổi áp suất phòng.

4. Vật liệu cấu tạo

4.1. Khung cửa và cửa sổ

Nhôm anod: Phổ biến, có tính thẩm mỹ cao, chống ăn mòn.
Inox 304/316: Chống ăn mòn tuyệt đối, phù hợp cho các phòng sạch yêu cầu cao về vệ sinh, chống hóa chất.
Thép sơn tĩnh điện: Độ bền cao, giá thành hợp lý.

4.2. Cánh cửa

Panel PU/PIR bọc thép: Cấu trúc cách nhiệt, cách âm tốt, trọng lượng nhẹ, dễ thi công.
Inox: Đảm bảo độ bền và tính vệ sinh cao.
HPL (High Pressure Laminate): Chống trầy xước, chịu hóa chất tốt, thẩm mỹ cao.

4.3. Kính

Kính cường lực 5-8mm: Chắc chắn, an toàn khi sử dụng.
Kính dán an toàn: Khi vỡ không tạo mảnh sắc, đảm bảo an toàn cho người sử dụng.
Kính low-e: Hạn chế bám bụi và hơi nước, dễ vệ sinh.

5. Yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn liên quan

5.1. Yêu cầu kỹ thuật

Để có một cửa phòng sạch đạt chuẩn ISO 14644, các yêu cầu kỹ thuật sau là bắt buộc:

Độ kín khí (air-tight): Phải đảm bảo không có bất kỳ sự rò rỉ khí nào qua khe hở.
Gioăng cao su EPDM hoặc silicone: Là vật liệu chịu nhiệt, chịu hóa chất và đàn hồi tốt, đảm bảo độ kín khít khi đóng cửa.
Bề mặt nhẵn: Thiết kế không có rãnh, gờ để dễ dàng vệ sinh, tránh tích tụ bụi bẩn.
Chịu được chênh áp suất: Cửa phải có cấu trúc đủ chắc chắn để chịu được chênh áp suất 5-15 Pa.
Hệ thống interlock: Có thể tích hợp với hệ thống kiểm soát ra vào bằng thẻ, dấu vân tay để đảm bảo an ninh và quy trình.

5.2. Tiêu chuẩn và quy chuẩn liên quan

ISO 14644: Tiêu chuẩn quốc tế về phân loại và yêu cầu kỹ thuật của phòng sạch, bao gồm cả tiêu chuẩn cửa phòng sạch.
GMP (Good Manufacturing Practice): Tiêu chuẩn thực hành sản xuất tốt, quy định chi tiết về thiết kế và thi công hệ thống cửa và cửa sổ phòng sạch trong ngành dược phẩm.
ASHRAE: Cung cấp hướng dẫn về hệ thống HVAC, liên quan đến áp suất phòng sạch mà cửa phải duy trì.
TCVN: Các tiêu chuẩn của Việt Nam về vật liệu và kết cấu trong xây dựng phòng sạch.

6. Nguyên tắc lắp đặt cửa và cửa sổ phòng sạch

6.1. Lắp đặt kín khít

Cửa và cửa sổ phải được lắp đặt chắc chắn vào khung panel hoặc tường, không để lại bất kỳ khe hở nào. Các khe nối phải được xử lý bằng silicone chuyên dụng.

6.2. Hướng mở cửa theo luồng khí

Hướng mở cửa cần được thiết kế theo chiều luồng khí sạch, giúp giảm thiểu sự xáo trộn không khí khi mở cửa, duy trì áp suất ổn định.

6.3. Vị trí đặt cửa sổ

Cửa sổ quan sát nên được đặt ở vị trí thuận tiện để giám sát quy trình từ bên ngoài, tránh đặt ở vị trí cản trở luồng đi lại.

6.4. Cơ chế hoạt động của cửa interlock

Khi lắp đặt cửa interlock phòng sạch, cần thiết lập độ trễ (delay) cho mỗi lần mở cửa và đảm bảo hai cửa không bao giờ mở đồng thời.

7. Bảo trì và vận hành

Để hệ thống cửa và cửa sổ phòng sạch luôn hoạt động hiệu quả, việc bảo trì định kỳ là điều bắt buộc.

Kiểm tra gioăng: Định kỳ kiểm tra độ đàn hồi, độ kín của gioăng cao su.
Bảo dưỡng: Tra dầu mỡ cho bản lề, ray trượt để cửa hoạt động êm ái.
Vệ sinh: Lau chùi bề mặt và kính bằng dung dịch vệ sinh chuyên dụng, tránh làm trầy xước.
Test độ kín: Thực hiện smoke test định kỳ để phát hiện và xử lý kịp thời các vị trí rò rỉ.

Vì sao nên chọn Raygen?

Là một trong những đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực thiết kế và thi công hệ thống cửa và cửa sổ phòng sạch, Raygen cam kết mang đến những giải pháp toàn diện và chất lượng nhất. Chúng tôi hiểu rằng mỗi dự án đều có những yêu cầu riêng biệt và đội ngũ kỹ sư của chúng tôi sẽ tư vấn, thiết kế, và thi công hệ thống cửa phù hợp, đáp ứng mọi tiêu chuẩn cửa phòng sạch khắt khe nhất của bạn. Tham khảo các dự án tiêu biểu của chúng tôi để thấy rõ hơn về năng lực và kinh nghiệm.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Cửa phòng sạch có khác gì so với cửa thông thường?
- Cửa phòng sạch được thiết kế để đảm bảo độ kín khí, duy trì áp suất chênh lệch, bề mặt nhẵn chống bám bụi và có gioăng cao su chuyên dụng. Cửa thông thường không đáp ứng được các yêu cầu này.
Giá thành của cửa phòng sạch có cao không?
- Giá thành phụ thuộc vào vật liệu, loại cửa (swing, sliding, interlock), kích thước và yêu cầu kỹ thuật. Tuy nhiên, chi phí này là cần thiết để đảm bảo chất lượng và an toàn cho quy trình sản xuất.
Làm thế nào để bảo trì cửa interlock?
- Bạn cần kiểm tra định kỳ hệ thống điện, cảm biến, khóa điện từ và cơ cấu đóng mở để đảm bảo hệ thống hoạt động chính xác và an toàn.

Kết luận

Một hệ thống cửa và cửa sổ phòng sạch chất lượng là nền tảng vững chắc cho mọi quy trình sản xuất sạch. Từ việc lựa chọn loại cửa, vật liệu, cho đến quá trình lắp đặt và bảo trì, mỗi bước đều cần được thực hiện một cách chuyên nghiệp và tỉ mỉ. Với kinh nghiệm và sự am hiểu sâu sắc về các tiêu chuẩn quốc tế như ISO và GMP, chúng tôi tin rằng Raygen sẽ là đối tác tin cậy để cùng bạn xây dựng một không gian làm việc an toàn, hiệu quả.

Bạn đang tìm kiếm giải pháp cửa và cửa sổ phòng sạch tối ưu cho dự án của mình? Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn miễn phí và nhận báo giá chi tiết!

Quay lại